M79 - DẤU ẤN ĐỜI NGƯỜI.

 

Trong đời người có những điều làm ta nhớ mãi, chẳng hề phôi pha.

Mỗi người có dấu ấn của riêng mình, còn tôi, tôi chẳng thể nào quên được cái tai nạn kinh hoàng ấy, tôi cứ tưởng là mới hôm qua, vậy mà  đã 39 năm rồi, sao mà nhanh thế nhỉ?

 

“M79 dấu ấn của một đời người”. Nhắc lại chắc anh em nhà Lê Bảo Tịnh không khỏi bàng hoàng, đau xót.

 

Sáng hôm đó, vào lúc 7h40 (giờ trước năm 1975), thứ năm, ngày 22/10/1970, năm ấy Chủng viện Lê Bảo Tịnh  chỉ mới có 3 lớp, lớp Giuse học đệ lục, một quả đạn to bằng cổ tay, dài khoảng 10cm, lấm lem bụi đất, vẫn còn nhìn rõ màu vàng khè, đã phát nổ!

 

- Â ầm!!!!!!

 

Một tiếng nổ chát chúa, phá tan bầu khí yên tĩnh vốn có của Chủng viện.

     

Tôi bị hất tung lên cao, té ngửa ra ngoài. Bất tỉnh giây lát, khi mở mắt ra, toàn thân rát bỏng, máu đỏ tươi đang trào ra khắp cơ thể! Một thứ âm thanh lạ cứ kêu o o trong tai, ngửi thấy toàn mùi khét lẹt của thuốc súng, khói bụi đang bay lên cao! 

 

Trước mặt tôi, một bạn lớp Truyền Tin, đang nằm bất tỉnh, một chân giơ lên cao giựt giựt, bàn chân và cổ chân không còn nữa, máu thịt tung tóe xuống đất, đó là bạn Huề. Một bạn nữa đang ngồi ôm ngực khóc, bạn Phan Thanh Long.

     

Một cảm giác đau buốt ở cổ chân phải, cổ tay trái, nhìn xuống bụng một mớ bầy nhầy có màu xanh của lá chuối non đùn ra vừa bằng cái chén, tôi kêu tên Cực Trọng GIÊSU -MARIA - GIUSE và nghĩ là không qua khỏi!

 

Cha giáo Giuse Bùi Trung Phong chạy đến xức dầu và giải tội cho tôi. Mắt hoa lên rồi nhòa dần…Rồi ngất đi…

 

Nghe kể lại các chú hoảng hốt nhưng chẳng biết làm gì, ngơ ngơ ngáo ngáo. Ai đó nhanh trí đã chạy kêu xe cứu thương. Sau khi sơ cứu cho cả 3, rồi khiêng lên xe đi bệnh viện cấp cứu.

    

Tôi bị thương rất nặng, bạn Huề qua đời, bạn Long bị qua loa. Hơn 2 tháng trời nằm ở bệnh viện, là những ngày đền tội của tôi, kiệt sức vì đau đớn, thèm khát được nghe các Cha giáo dạy bảo, ao ước được cùng các bạn sáng sớm ngủ dậy tập thể dục, nguyện ngắm, dự lễ, ôn bài, ăn sáng, học tập... chiều chiều đá banh... trước khi ngủ đọc kinh dâng mình, hát bài: “Mẹ ơi con yêu Mẹ”. Rồi leo lên giường ngủ.

    

Sự khát khao ấy đã giúp tôi thắng vượt sự đau đớn và dần dần hồi phục.

 

Những ngày còn ở bệnh viện, các Cha giáo thường xuyên đến thăm hỏi, dặn dò, tôi ngoan ngoãn gật đầu vâng dạ, và cảm thấy hối hận vì trót dại, ngày anh em được “sortir libre” ghé thăm, tôi muốn giữ anh em ở lại, nước mắt tôi tự nhiên ứa ra lúc các bạn cáo từ vì không thể ở lại lâu hơn…

 

Sau này tôi được biết Cha giáo Aug. Hoàng Đức Toàn đã hiến máu cho tôi. Máu O của con kén lắm, chỉ biết đón nhận máu O của Cha. Con xin biết ơn Cha.

 

Tôi trở về Chủng viện thân yêu với thân xác còm cõi, yếu ớt, xanh xao, cố gắng theo sao cho kịp anh em, đáp đền sự tận tụy nâng đỡ của quý Cha giáo và bè bạn.

 

Soeur phụ trách phòng bệnh hàng ngày rửa và băng bó vết thương, chăm sóc và chích thêm thuốc bổ. Soeur phụ trách nhà bếp bồi dưỡng thêm quả cam, trái chuối chín ngọt, em chẳng thể quên được đâu các soeurs ạ!

    

Bây giờ tuổi đã ngoài 50, mỗi khi con cái ốm đau, tôi cảm thấy lo lắng và rất thương chúng nó. Nghĩ đến các Cha giáo, tôi càng cảm nhận được tình thương của các ngài, vì tôi trót dại mà làm khổ tâm các Ngài. Ân hận quá!

    

Cha giám đốc Aug. Nguyễn Văn Tra thấy tôi sống sót, đặt tên tôi là “người được in năm dấu đanh”. Bạn học lớp Giuse thấy tôi chưa chết gọi là “Kha M79”, Cha Khoa nhìn thấy vết sẹo mổ ở bụng gọi là “con rết”, vì nó giống con rết lắm. Chẳng buồn, tôi cảm thấy vui vui, chẳng biết giận bạn nào.

 

Một tình yêu vô bờ bến của gia đình Lê Bảo Tịnh đối với tôi, sao mà thương thế. Vật lộn mưu sinh với đời hơn 39 năm, chẳng tìm ra đâu thấy tình Thày trò, tình bạn bè như tình Cha con, anh em giống như Chủng viện Lê Bảo Tịnh. Chắc hẳn đây là một thứ tình cảm phát xuất từ Tình Yêu của Thiên Chúa.

 

Nhân ngày giỗ 39 năm bạn Nguyễn Xuân Huề, xin anh em nhớ cầu nguyện cho linh hồn Gioan Baotixita! Huề ơi mình thương bạn lắm, bạn ơi.

                                                                     

                                                     Kim Phát, 21/10/2009

                                                                    Kha M79

Bài Ca Vọng Cổ

(Tiểu Tử)

 

Tôi vượt biên một mình rồi định cư ở Pháp. Năm đó tôi mới 49 tuổi, vậy mà đi tìm việc làm đến đâu người ta cũng chê là tôi già! Vì vậy, một hôm, khi chải tóc, tôi nhìn kỹ tôi trong gương. Tôi bỗng thấy ở đó có một người có vẻ như quen nhưng thật ra thì rất lạ: mắt sâu, má hóp, mặt đầy nếp nhăn trên trán, ở đuôi mắt, ở khoé môi, mái tóc đã ngả bạc cắt tỉa thô sơ như tự tay cắt lấy. Từ bao lâu nay tôi không để ý, bây giờ  soi gương vì bị chê già, tôi mới thấy rằng tôi của hồi trước ''Cách mạng thành công'' và tôi của bây giờ - nghĩa là chỉ sau có mấy năm sống dưới chế độ gọi là ưu việt - thật không giống nhau chút nào hết. Tôi già thiệt, già trước tuổi. Cho nên, tôi nhìn tôi không ra. Từ đó, mỗi ngày tôi... tập nhìn tôi một lần, nhìn kỹ, cho quen mắt!

Một người bạn làm việc lâu năm ở Côte d'ivoire (Đảo Ngà, thuộc Phi Châu) hay tin tôi đã qua Pháp và vẫn còn thất nghiệp, bèn giới thiệu tôi cho Công ty Đường mía của Nhà nước. Không biết anh ta nói thế nào mà họ nhận tôi ngay, còn gửi cho tôi vé máy bay nữa!

Xưa nay, tôi chưa từng quen một người da đen gốc Phi Châu nào hết. Và chỉ có vài khái niệm thô sơ về vùng Phi Châu da đen như là: ở đó nóng lắm, đất đai còn nhiều nơi hoang vu, dân chúng thì da đen thùi lùi, tối ngày chỉ thích vỗ trống, thích nhảy tưng tưng v.v… Vì vậy, tôi hơi... ngán. Nhưng cuối cùng rồi tôi quyết định qua xứ da đen để làm việc, danh dự hơn là ở lại Pháp để tháng tháng vác mặt Việt Nam đi xin trợ cấp xã hội đầu nọ, đầu kia...

Nơi tôi làm việc tên là Borotou, một cái làng nằm cách thủ đô Abidjan gần 800km! Vùng này toàn rừng là rừng. Không phải là rừng rậm rì cây cao chớn chở như ở Việt Nam. Rừng ở đây cây thấp lưa thưa, thấp thấp cỡ mươi, mười lăm thước... coi khô hóc. Không có núi non, chỉ có một vài đồi trũng, nhưng đồi không cao và trũng không sâu...

Nhà nước phá rừng trồng mía. Ruộng mía ngút ngàn! Nằm ở trung tâm là khu nhà máy, khu cơ giới, khu hành chánh, khu cư xá v.v... nằm cách nhau cỡ vài cây số.

Muốn về thủ đô Abidjan, phải lái xe hơi chạy theo đường mòn xuyên rừng gần ba chục cây số mới ra tới đường cái tráng nhựa. Từ đó chạy đi Touba, một quận nhỏ với đông đảo dân cư. Từ đây, lấy máy bay Air Afrique về Abidjan, mỗi ngày chỉ có một chuyến.

Phi trường Touba nhỏ xíu, chỉ có một nhà ga xây cất sơ sài và một phi đạo làm bằng đất đỏ, mỗi lần máy bay bay lên đáp xuống là bụi bay... đỏ trời !

Tôi hơi dài dòng ở đây để thấy tôi đi "làm lại cuộc đời'' ở một nơi hoang vu hẻo lánh mà cảnh trí thì chẳng có gì hấp dẫn hết! Thêm vào đó, tôi là người Á Đông duy nhứt làm việc chung với Tây trắng (chỉ có năm người) và Tây đen (đông vô số kể). Ở đây, thiên hạ gọi tôi là ''le Chinois'' - thằng Tàu - Suốt ngày, suốt tháng tôi chỉ nói có tiếng Pháp. Cho nên, lâu lâu thèm quá, tôi soi gương rồi... nói chuyện với tôi bằng tiếng Việt, trông giống như thằng khùng! Chưa bao giờ tôi thấy tôi cô đơn bằng những lúc tôi đối diện tôi trong gương như vậy.

... Một hôm, sau hơn tám tháng ''ở rừng'', tôi được gọi về Abidjan để họp (Đây là lần đầu tiên được về thủ đô!). Anh tài xế đen đưa tôi ra Touba. Chúng tôi đến phi trường lối một giờ trưa.

Sau khi phụ tôi gởi hành lý, anh tài xế nói:

 - Tôi ra ngủ trưa ở trong xe. Chừng Patron (ông chủ) đi được rồi tôi mới về.

Ở xứ đen, họ dùng từ ''Patron'' để gọi ông chủ, ông xếp, người có địa vị, có tiền, người mà họ nể nang v.v... Nghe quen rồi, chẳng có gì chói  tai hết!

Tôi nói:

- Về đi! Đâu cần phải đợi!

Hắn nhăn răng cười, đưa hàm răng trắng toát:

- Tại Patron không biết chớ ở đây lâu lâu họ lại hủy chuyến bay vào giờ chót, nói tại máy bay ‘ăn-banh’ ở đâu đó. Máy bay cũng như xe hơi vậy, ai biết lúc nào nó nằm đường.

Rồi hắn đi ra xe. Tôi ngồi xuống một phô-tơi, nhìn quanh: hành khách khá đông, nhiều người ngồi với một số hành lý như thùng cạc-tông, bao bị, va-ly v.v... Không phải họ không biết gởi hành lý, nhưng vì những gì họ gửi đã đủ số ký-lô giành cho mỗi hành khách, nên số còn lại họ... xách tay, cho dầu là nhiều món vừa nặng vừa cồng kềnh!

Không khí nóng bức. Mấy cái quạt trần quay vù vù, cộng thêm mấy cây quạt đứng xoay qua xoay lại, vậy mà cũng không đủ mát. Thiên hạ ngủ gà ngủ gật, tôi cũng ngả người trên lưng ghế, lim dim...

Trong lúc tôi thiu thiu ngủ thì loáng thoáng nghe có ai ca vọng cổ. Tôi mở mắt nhìn quanh rồi thở dài, nghĩ: ''Tại mình nhớ quê hương xứ sở quá nên trong đầu nghe ca như vậy''. Rồi lại nhắm mắt lim dim... Lại nghe vọng cổ nữa. Mà lần này nghe rõ câu ngân nga trước khi ''xuống hò'': ''Mấy nếp nhà tranh ẩn mình sau hàng tre rũ bóng... đang vươn lên ngọn khói... á... lam... à... chiều...''

Đúng rồi! Không phải ở trong đầu tôi, mà rõ ràng có ai ca vọng cổ ngoài kia. Tôi nhìn ra hướng đó, thấy xa xa dưới lùm cây dại có một người đen nằm võng. Và chỉ có người đó thôi. Lạ quá! Người đen đâu có năm võng. Tập quán của họ là nằm một loại ghế dài bằng gỗ cong cong. Ngay như loại ghế bố thường thấy nằm dưới mấy cây dù to ở bãi biển... họ cũng ít dùng nữa.

Tò mò, tôi bước ra đi về hướng đó để xem là ai vừa ca vọng cổ lại vừa nằm võng đong đưa. Thì ra là một anh đen còn trẻ, còn cái võng là loại võng nhà binh của quân đội Việt Nam Cộng Hoà hồi xưa. Tôi nói bằng tiếng Pháp:

- Bonjour!

Anh ngừng ca, ngồi dậy nhìn tôi mỉm cười, rồi cũng nói ''Bonjour''. Tôi hỏi, vẫn bằng tiếng Pháp:

- Anh hát cái gì vậy?

Hắn đứng lên, vừa bước về phía tôi vừa trả lời bằng tiếng Pháp.

- Một bài ca của Việt Nam. Còn ông? Có phải ông là le Chinois làm việc cho hãng đường ở Borotou không?

Tôi trả lời, vẫn bằng tiếng Pháp:

- Đúng và sai! Đúng là tôi làm việc ở Borotou. Còn sai là vì tôi không phải là người Tàu. Tôi là người Việt Nam.

Bỗng hắn trợn mắt có vẻ vừa ngạc nhiên, vừa mừng rỡ, rồi bật ra bằng tiếng Việt, giọng đặc sệt miền Nam, chẳng có một chút lơ lớ:

- Trời ơi!... Bác là người Việt Nam hả?

Rồi hắn vỗ lên ngực:

- Con cũng là người Việt Nam nè!

Thiếu chút nữa là tôi bật cười. Nhưng tôi kềm lại kịp, khi tôi nhìn gương mặt rạng rỡ vì sung sướng của hắn. Rồi tôi bỗng nghe một xúc động dâng tràn lên cổ. Thân đã lưu vong, lại ''trôi sông lạc chợ'' đến cái xứ ''khỉ ho cò gáy'' này mà gặp được một người biết nói tiếng Việt Nam và biết nhận mình là người Việt Nam, dù là một người đen, sao thấy quý vô cùng. Hình ảnh của quê hương như đang ngời lên trước mặt. Tôi muốn khóc…

Tôi bước tới bắt tay hắn. Hắn bắt tay tôi bằng cả hai bàn tay, vừa lắc vừa nói huyên thuyên:

- Trời ơi!... Con mừng quá! Mừng quá! Trời ơi!... Bác biết không? Bao nhiêu năm nay con thèm gặp người Việt để nói chuyện cho đã. Bây giờ  gặp bác, thiệt... con mừng ''hết lớn'' bác à!

Rồi hắn kéo tôi lại võng:

- Bác nằm đi! Nằm đi!

Hắn lại đống gạch ''bờ-lóc'' gần đấy lấy hai ba viên kê bên cạnh võng rồi ngồi lên đó, miệng vẫn không ngừng nói:

- Con nghe thiên hạ nói ở Borotou có một người Tàu. Con đâu dè là bác. Nếu biết vậy con đã phóng Honda vô trỏng kiếm bác rồi! Đâu đợi tới bây giờ...

Hắn móc gói thuốc, rút lòi ra một điếu, rồi đưa mời tôi:

- Mời bác hút với con một điếu.

Hắn đưa gói thuốc về phía tôi, mời bằng hai tay. Một cử chỉ mà từ lâu tôi không còn nhìn thấy. Một cử chỉ nói lên sự kính trọng người trưởng thượng. Tôi thấy ở đó một ''cái gì'' rất Việt Nam.

Tôi rút điếu thuốc để lên môi. Hắn chẹt quẹt máy, đưa ngọn lửa lên đầu điếu thuốc, một tay che che như trời đang có gió. Tôi bập thuốc rồi ngạc nhiên nhìn xuống cái quẹt máy. Hắn nhăn răng cười:

- Bộ bác nhìn ra nó rồi hả?

Tôi vừa nhả khói thuốc vừa gật đầu. Đó là loại quẹt máy Việt Nam, nho nhỏ, dẹp lép, đầu đít có nét cong cong. Muốn quẹt phải lấy hẳn cái nắp ra chớ nó không dính vào thân ống quẹt bằng một bản lề nhỏ như những quẹt máy ngoại quốc. Hắn cầm ống quẹt, vừa lật qua lật lại vừa nhìn một cách trìu mến:

- Của ông ngoại con cho đó! Ổng cho, hồi ổng còn sống lận.

Rồi hắn bật cười:

- Hồi đó ổng gọi con bằng ''thằng Lọ Nồi''.

Ngừng một chút rồi tiếp:

- Vậy mà ổng thương con lắm à bác!

Hắn đốt điếu thuốc, hít một hơi dài rồi nhả khói ra từ từ. Nhìn cách nhả khói của hắn tôi biết hắn đang sống lại bằng nhiều kỷ niệm... Tôi nói:

- Vậy là cháu lai Việt Nam à?

- Dạ. Má con quê ở Nha Trang.

- Rồi má cháu bây giờ ở đâu?

Giọng của hắn như nghẹn lại:

- Má con chết rồi. Chết ở Nha Trang hồi Cách mạng gì đó, vô năm 1975.

- Còn ba của cháu?

- Ổng hiện ở Paris. Tụi này nhờ có dân Tây nên sau 1975 được hồi hương. Con đi quân dịch cho Pháp xong rồi, về đây ở với bà nội. Con sanh ra và lớn lên ở Sài Gòn, về đây, buồn thúi ruột thúi gan luôn! Bác ơi...

Tôi nhìn hắn một lúc, cố tìm ra một nét Việt nam trên con người hắn. Thật tình, hắn không có nét gì lai hết. Hắn lớn con, nước da không đến nỗi đen thùi lùi như phần đông dân chúng ở xứ này, nhưng vẫn không có được cái màu cà phê lợt lợt để thấy có chút gì khác khác. Tóc xoắn sát da đầu, mắt lồi, môi dầy...

Tôi chợt nói, nói một cách máy móc:

- Thấy cháu chẳng có lai chút nào hết!

Hắn nhìn thẳng vào mắt tôi, giọng nghiêm trang:

- Có chớ bác. Con có lai chớ bác.

Hắn xoè hai tay đưa ra phía trước, lật qua lật lại:

- Bên nội của con là nằm ở bên ngoài đây nè.

Rồi hắn để một tay lên ngực, vỗ nhè nhẹ về phía trái tim:

- Còn bên ngoại của con, nó nằm ở bên trong. Ở đây, ở đây nè bác.

Bỗng giọng hắn nghẹn lại:

- Con lai Việt nam chớ bác!

Trong khoảnh khắc, tôi xúc động đến quên mất màu da đen của hắn, mà chỉ thấy trước mặt tôi, một thanh niên Việt Nam, Việt Nam từ cử chỉ tới lời lẽ nói năng. Tôi vói tay vỗ nhẹ lên vai hắn mấy cái, gật đầu nói:

- Ô ! Bác thấy. Bây giờ thì bác thấy...

Hắn mỉm cười:

- Ở  đây người ta nói con không giống ai hết, bởi vì con hành động cư xử, nói năng không giống họ. Bà nội con cũng nói như vậy nữa! Còn con thì mỗi lần con nhìn trong kiếng, con vẫn nhận ra con là người Việt Nam. Bác coi có khổ không?

Rồi nó nhìn tôi, một chút trìu mến dâng lên trong ánh mắt:

- Bây giờ con gặp bác rồi, con thấy không còn cô đơn nữa. Gặp một người giống mình, ở cái xó xa xôi hẻo lánh này, thiệt là Trời còn thương con quá!

Tôi im lặng nghe hắn nói, nhìn hắn nói mà có cảm tưởng như hắn đang nói cho cả hai: cho hắn và cho tôi. Bởi vì cả hai cùng một tâm trạng...

Hắn vẫn nói, như hắn thèm nói từ lâu:

- Nhớ Sài Gòn quá nên con hay ca vọng cổ cho đỡ buồn. Hồi nãy bác lại đây là lúc con đang ca bài ''Đường về quê ngoại'' đó bác.

- Bác không biết ca, nhưng bác rất thích nghe vọng cổ.

Giọng nói của hắn bỗng như hăng lên:

- Vọng cổ là cái chất của miền Nam mà bác. Nó không có lai Âu lai Á gì hết. Nó có cái hồn Việt Nam cũng như cá kho tộ, tô canh chua. Bác thấy không? Bởi vậy, không có gì nhắc cho con nhớ Việt Nam bằng bài ca vọng cổ hết.

- Bác cũng vậy.

Tôi nói, mà thầm phục sự sâu sắc của hắn. Và tôi thấy rất vui mừng có một người như vậy để chuyện trò từ đây về sau...

Có tiếng máy bay đang đánh một vòng trên trời. Chúng tôi cùng đứng lên, hắn nói:

- Nó tới rồi đó. Con phải sửa soạn xe trắc-tơ và rờ-mọt để lấy hành lý. Con làm việc cho hãng Air Afrique, bác à.

Rồi hắn nắm tay tôi lắc mạnh:

- Thôi, bác đi mạnh giỏi. Con tên là Jean. Ở  đây ai cũng biết ''Jean le Vietnamien'' hết. Chừng về bác ghé con chơi, nghen.

Bỗng, hắn ôm chầm lấy tôi siết nhẹ, rồi giữ như vậy không biết bao nhiêu lâu. Tôi nghe giọng hắn lạc đi:

- Ghé con nghe bác... Ghé con...

Tôi không còn nói được gì hết. Chỉ vừa gật gật đầu, vừa vỗ vỗ vào lưng hắn như vỗ lưng một người con, nước mắt tự nhiên ứa ra...

Khi hắn buông tôi ra, tôi thấy hai má của hắn ướt nước mắt. Tôi vội vã quay đi, lầm lũi bước nhanh nhanh về nhà ga mà nghĩ thương cho ''thằng Jean le Vietnamien''. Hồi nãy, nó ôm tôi, có lẽ nó đã tưởng tượng như là nó đang ôm lại được một góc trời quê mẹ...

...Trên máy bay, tôi miên man nghĩ đến ''thằng Jean'' rồi tự hứa sẽ gặp lại nó thường. Để cho nó bớt cô đơn. Và cũng để cho tôi bớt cô đơn nữa!

Thăm nuôi

Dạo này nó như thằng mất hồn, cứ thơ thẩn một mình dọc hàng rào kẽm gai. Cái hàng rào bên dưới có mắt cáo bằng sắt, ngày mới đến còn được nhìn ra biển. Từ ngày bị một nhóm người dùng kìm cắt rào trốn trại, hàng rào đã được gia cố thêm một tấm tôn dầy, chạy suốt xung quanh trại. Vậy nên không còn chỗ nhìn ra biển, không còn chỗ để mà ước, để mà mơ cái tự do lồng lộng gió trời biển cả.

Duy nhất còn cái cổng ra vào là họ không hàn tôn, chỉ có song sắt, những cái song sắt to như ngón chân cái chạy dọc từ dưới đất.

Nó tì cái mặt của nó vào hàng song sắt đứng trầm ngâm hàng giờ. Trước mặt nó là biển, những ngày gió lớn sóng cuồn cuộn. Từng đàn hải âu bay theo đuôi những tầu đánh cá, chúng cứ nhào xuống lại bay lên sau đít tầu, tiếng chim ríu rit, mùi biển, mùi cá tanh tanh.

Tâm hồn nó trống trải rỗng không, mắt nó nhìn biển mà chẳng thấy gì. Không thấy chim, cũng chẳng thấy tầu. Cả biển cũng không thấy. Trong mắt nó chỉ còn hình bóng một người, người đó từ đằng xa kia đi về phía nó, người đó bước trên mặt nước nhẹ như lông chim, bay qua chiếc tầu đánh cá, đàn chim hải âu bay dạt ra hai bên.

Người đó mặc một cái áo dài trắng, tóc ngang vai đang cười với nó bên ngoài hàng rào. Hình như có tiếng nói đâu đây, rồi nó lại nghe thấy tiếng hát, câu hát ngày nào em vẫn hát mỗi khi chỉ còn hai đứa chúng nó trong văn phòng: “...Anh nói đi, Anh nói đi. Dù chỉ một lời làm tan nát lòng nhau...”

Đúng là em rồi, em đang đứng kia cách nó chỉ một thước, mà sao em không bước thêm một bước nữa, chỉ một bước nữa là nó cầm được tay em, tay nó vươn dài qua song sắt, hụt hẫng. Rồi nó gọi, gọi khản cả cổ, mà hình như em không nghe thấy, em vẫn hát... chỉ còn đôi ba phút bên nhau...

Nước mắt nó nhỏ xuống hàng rào kẽm gai,  từng giọt, từng giọt. Hình ảnh em nhòa dần, nhòa dần. Một cơn gió từ biển thổi vào, gió mạnh lắm, gió đưa em đi đâu?

 

Ngày liên hoan chia tay Loan, người yêu nó ngoài trường TCI thật là buồn. Nó đã chuẩn bị đón nhận buổi chia tay từ mấy tháng trước, nhưng không hiểu sao nó vẫn thấy hụt hẫng, trống vắng.

Buổi liên hoan chia tay em thật đông đủ, có cả hai bà tây giám đốc tới dự, mấy trăm giáo viên, ngồi chật cả phòng thể dục. Em không son phấn gì, nhưng rất đẹp. Em vẫn ăn mặc như mọi ngày, nhưng trông em buồn. Mọi người cười nói chúc mừng em được ra tự do. Ngày mai bằng giờ này em là người tự do rồi. Có chồng người Việt hẳn hoi. Ai cũng mừng cho em.

Nó biết em đang buồn lắm, nhưng em vẫn phải lăng xăng đi lại, bắt tay người này, viết lưu niệm cho người kia, mắt em chốc chốc lại nhìn nó. Nó ngồi im một chỗ cố bình thản như không, mà trong lòng thì như xát muối. Anh Thủy, thằng Thành bạn nó cũng ngồi gần đó. Hình như anh Thủy cũng biết chuyện, thấy anh nhìn nó vẻ ái ngại.

Khi bữa tiệc còn đang vui vẻ thì em nhờ anh Thủy đạo diễn tiếp, còn nó và em thì kéo nhau trốn vào phòng máy in. Căn phòng bé tí, mấy bà tây chỉ đặt hai cái máy in dùng để in giấy tờ cho nhà trường. Đây vẫn là nơi chúng nó hò hẹn sau những giờ làm việc.

 

Nó bừng tỉnh vì ai đó đập vào vai nó... Anh Hà người cùng thuyền, từ năm năm nay hai anh em nó vẫn gắn bó với nhau, vẫn chia xẻ ngọn bùi đắng cay. Anh Hà biết nó đang nghĩ gì. Anh không nói gì cả, mà anh đứng cùng nó nhìn ra biển mênh mông. Lại một cái tầu cá nữa về cảng, bây giờ là 5 giờ chiều, các tầu đánh cá ven bờ bắt đầu lục tục kéo nhau về bến. Mặt trời tròn như cái mâm, vàng ệch, đang ngả xuống sau mấy hòn đảo xa xa.

Anh Hà đi tìm nó về ăn cơm. Hôm nay là ngày giỗ bố anh, anh có đứa em gái ở Canada gửi cho mấy trăm để làm giỗ. Nghĩ cũng tội, anh là con trai trưởng, mọi thủ tục cúng giỗ là anh phải lo, nhưng mà sống trong trại cấm lấy gì mà lo. Hôm trước anh nhờ mấy người phiên dịch ra ngoài tự do mua được mấy bao thuốc, mấy chai nước coca. Anh cũng xuống nhà bếp mua thêm ít thịt. Thế là mấy anh em cũng xoay sở được một mâm cúng nho nhỏ.

Bữa cơm hôm nay có cả người yêu anh. Chị Dần, chị đến Hông Kông với một con nhỏ. Ngày mới tới đây. Người ta cho chị ở buồng độc thân nữ. Dạo này các cô các chị ở buồng độc thân nữ đua nhau tìm mối hôn thê ra tự do. Hồi mới thành lập buồng hơn trăm cô, bây giờ chỉ còn không đến chục cô. Người yêu anh Hà thật dũng cảm, chị cũng được người ta giới thiệu lấy một người Hông Kông nhưng chị từ chối. Chị ở lại trong trại với anh. Hôm nay trông chị thật hạnh phúc. Chị mặc bộ đồ mới gửi mua ngoài tự do rất đẹp. Cái áo màu hồng cái quần tây bó sát , tóc chị dài tới hết lưng. Đúng như người ta nói. Gái một con trông mòn con mắt. Chị đang nhanh nhẹn nấu thêm nồi nước. Mọi thứ khác thì chị và anh Hà đã nấu xong từ trước.

Nó chạy lại giúp anh cất dọn cái bếp than củi, ở trong trại dạo này họ phát than củi cho bà con chế biến đồ ăn, cải thiện món. Thức ăn nhà bếp nấu thì không thay đổi, ai cũng có phần như ai. Nhưng nhà bếp họ chỉ nấu qua loa cho lấy lệ, hợp thức hóa thủ tục. Sau khi chia cơm, thức ăn bà con cần phải nấu lại theo khẩu vị từng gia đình.

Kể cũng hay. Một buồng trăm người, vài chục gia đình là vài chục cái bếp đốt than củi. Nhà nào không có bếp thì nấu sau một tí, chờ người có bếp nấu trước, xong mượn bếp nấu lại đồ ăn.     

 

Anh Hà đã tắm và thay quần áo xong, anh đang thắp hương cúng trên cái giường sắt tầng ba. Buồng hơn trăm người, mọi ngày ồn ào là thế, mà bây giờ ai cũng im lặng. Hình như ai cũng nghĩ về quê hương, nhớ về những người đã khuất. Mùi hương thơm thoang thoảng càng làm cho người ta nhớ về cội nguồn, có người rớm rớm nước mắt.

Chị Dần ở dưới cuối buồng đi lên đưa thêm cho anh Hà chai rượu. Rượu chị mới mua ở buồng 9A, buồng ấy là buồng đầu gấu, họ được quyền nấu rượu.

Ngày mới đến trại cấm, cánh đàn ông bị nhốt trong lồng thèm rượu mà không sao lần ra rượu. Phải mất đến năm thứ hai, một nhóm người chuyển từ trại khác vào đây chuyền cho bí quyết nấu rượu bằng cam. Mọi người hồi hộp nấu thử, sau bẩy ngày chờ đợi chai rượu đầu tiên trong trại tù ra đời, cả trại ăn mừng.

Từ bấy giờ quyền lợi đặc biệt này được các đồng chí lãnh đạo trại độc quyền. Lãnh đạo trại bổ nhiệm một số buồng được nấu rượu, nhưng phải đóng thuế cho lãnh đạo.

Dân tình ủng hộ, vì dù sao họ cũng có thêm cải thiện cho đời sống trong trại tù. Có điều họ cũng không được vui mấy, ấy là khẩu phần cơm của bà con bị cắt xén. Lãnh đạo trại lấy cơm để nấu rượu cùng với cam. Những người ăn ít thì không sao, khổ nhất những người ăn khỏe. Chia đi chia lại cũng chỉ hai lưng chén nhỏ. Mấy chàng độc thân đang tuổi ăn tuổi ngủ bị đói thường xuyên. Được cái bà con sống rất yêu thương nhau, những gia đình nhiều con nhỏ ăn không hết cơm thường cho các cậu độc thân cơm thừa, vì vậy đám độc thân cũng đỡ khổ.

Nó vừa mới ngồi xuống chưa kịp ăn thì thằng Thành bạn nó gọi í ới. Nó tụt từ tầng ba xuống, chạy ra ngoài sân. Thành đang cầm trên tay tờ thông báo số thẻ thăm nuôi trong ngày. Nó có số thẻ thăm nuôi lần chót. Từ ngày đến Hồng Kông không bao giờ nó có thăm nuôi. Có ai thân quen ngoài tự do đâu mà có thăm nuôi. Nghĩ vậy nên nó không bao giờ quan tâm đến chuyện đó.

Thường thì ngày nào cũng có người trong trại ra phòng thăm nuôi. Nhất là từ khi trại có phong trào hôn thê người Hồng Kông, Các chú rể tương lai vào thăm nuôi nhiều. Các cô lấy chồng ngoài tự do mỗi lần đi thăm nuôi về là túi lớn túi bé cười như hoa. Mọi người đến túm tụm thăm hỏi, chia quà, chia bánh kẹo, vui được một lúc. Mọi người ai về nhà đấy các cô lại ngồi khóc thút thít vì thương... trại cấm.

Có mấy cô biết là sắp phải hiến tấm thân ngọc ngà cho mấy ông già Tầu, vội vàng yêu khẩn cấp. Sướng nhất là mấy anh chàng độc thân được các cô chấm điểm. Mấy anh tốt số vừa được yêu, vừa được ăn, vừa được hút. Được đủ thứ, các cô cứ lấy của chồng già nuôi thằng trai tơ. Lấy của bộ đội nuôi anh du kích.

Mặt trời đã xuống hẳn dãy núi phía tây, những tia nắng vàng yếu ớt phản chiếu từ mặt biển hắt vào hàng rào kẽm gai lờ mờ. Nó phải đi nhanh ra cổng cho cảnh sát đếm người và dắt ra phòng thăm nuôi. Cành sát làm thủ tục cũng nhanh, vì bây giờ là chuyến thăm nuôi cuối cùng trong ngày nên có ít người đi.

Phòng thăm nuôi nằm trên ngọn đồi nhìn xuống toàn trung tâm giam giữ whitehead. Đó chỉ là một dãy nhà tôn, bên trong có một dãy bàn dài hình chữ U, mỗi bên đều có hàng ghế. Hàng ghế bên trong dành cho người trong trại cấm, hàng bên ngoài dành cho người ngoài tự do. Hai người có thể cầm tay nhau, có thể với qua bàn mà hôn nhau được, mặc dù đó là phạm luật.

Trên đường đi nó cũng đoán là chỉ có em thôi. Em vào thăm nó sau mấy tháng ra tự do. Mấy tháng qua nó sống như người không hồn. Trong đám người ra thăm nuôi này, mỗi mình nó là đàn ông, còn lại toàn là các cô độc thân hôn thê Tầu Khựa.

Các cô vừa đi và bô bô nói chuyện, có cô nói. Thằng chồng tao già lắm, sắp chết rồi. Trâu già mà ham cỏ non, tao mà làm vợ hắn, tao bắt hắn đêm bẩy ngày ba cho hắn đi luôn... Tao thành bà chủ hơ hơ. Còn có em thì khoe chồng tương lai bị thọt chân, mà béo như con heo trông gớm chết, em mà ra tự do là em trốn luôn đến nhà bạn em, dại gì mà ôm thằng chồng thọt. Ôi đủ các thứ chuyện, các cô hình như chẳng có gì buồn phiền.

Một mình nó lầm lũi đi sau cùng, vui buồn lẫn lộn.

Kia rồi, nó vừa bước vào phòng thăm nuôi là nhận ra em ngay. Mới có mấy tháng mà trông em đã khác rất nhiều. Bốn cái đèn cao áp bốn góc nhà sáng trưng mà trông em vẫn đen sạm, gầy ốm. Có điều là em mặc quần áo khác với ngày còn trong trại. Hôm nay trông em giống đặc người Tầu. Tóc em cũng để kiểu Tầu. Em đang cười như nắc nẻ, tiếng cười giòn tan làm nó tỉnh cơn bàng hoàng. Em trèo cả lên bàn với sang ôm lấy nó hôn lấy hôn để, chẳng cần để ý, chẳng cần xấu hổ với ai. Đến khi viên cảnh sát trông coi đến nhắc nhở em mới buông nó ra.

Chỉ những ai từng sống trong tù, chỉ những ai từng có những tình yêu cháy bỏng mới nhận thấy thời gian trong phòng thăm nuôi nó vô giá như thế nào. Người ta trước khi đi thăm nuôi đã chuẩn bị bao nhiêu quà cáp, chuẩn bị bao nhiêu ý tưởng. Bây giờ gặp nhau quên hết, hai đứa chỉ đứng cầm tay nhau ngậm ngùi. Ba mươi phút thăm nuôi trôi qua đến... vèo.

Nó không kịp nói với em lời cuối... Nhưng hình ảnh em đã khắc sâu vào tận tim gan nó. Hình ảnh em mặc bộ quần áo Tầu, tóc bím kiểu Tầu, hai hàng nước mắt lau vội nó không bao giờ quên.